به نام خداوند بخشنده مهربان
سلام
از سال ۲۰۰۶ تاکنون ، هر ساله بیست و نهم اکتبر معادل ۸ آبان ماه به عنوان روز جهانی سکته مغزی نامگذاری شده است که خود گویای اهمیت بسیار زیاد سکته مغزی در تمام سنین است.
شاید این سؤال برای شما نیز پیش بیاید که
مگر نوزاد یا کودک هم سکته مغزی میکنند؟ متاسفانه بله
از هر ۱۰۰ هزار فردی که در محدوده سنی یک ماه تا ۱۸ سال هستند؛ ۵ نفر دچار سکته مغزی میشوند که این آمار در حال نزدیک شدن به آمار سکتههای مغزی در سنین بالاتر است.
سکتههای مغزی در نوزادان شایعتر از کودکان و در پسران شایعتر از دختران است.
میزان بروز سکتههای مغزی در کودکان ساکن کشورهای در حال توسعه ۲ تا ۵ برابر بیشتر از کشورهای توسعه یافته است.
اهمیت سکته مغزی در کودکان یا نوجوانان چیست؟ هر یک دقیقه عدم خونرسانی مناسب به سلولهای مغزی (نورون) منجر به مرگ ۲ میلیون از این نورونها خواهد شد. از هر فرد یک ماهه تا ۱۸ ساله مبتلا به سکته مغزی ۴ تا ۷ درصد فوت میشوند و ۷۵ درصد افراد زنده مانده دچار عارضه و معلولیت خواهند شد. مجموع بروز انواع سکته های مغزی ایسکمیک در این سنین، از سرطان های بدخیم مغزی شایعتر هستند.
مهم ترین عوارض و معلولیت های پس از سکته مغزی در کودکان یا نوجوانان چیست؟
- ضعیف یا فلج شدن یک نیمه بدن
- مشکلات حافظه و یادگیری
- مشکلات تکلم و زبان
- انواع اختلالات بینائی
- تغییرات رفتاری یا شخصیت
- تشنج های مکرر یا صرع
اما حین سکته مغزی چه اتفاقی در مغز نوزاد، کودک یا نوجوان رخ میدهد؟
بدنبال بروز برخی شرایط که به آنها خواهیم پرداخت، لختهای در عروق شریانی یا وریدی مغز ایجاد میشود و ناحیه پشت این لخته، دچار کمبود اکسیژن (ایسکمی) و کمبود مواد غذایی خواهد شد که این روند در سکتههای ایسکمیک شریانی(AIS) و ترومبوز سینوسهای وریدی مغز(CSVT) رخ میدهد. حال اگر به هر دلیلی یکی از عروق داخلی مغز پاره شوند؛ منجر به از دست دادن خون، اکسیژن و مواد غذایی در منطقه پارگی رگ و پشت آن منطقه میشوند که این اتفاق در سکتههای خونریزی دهنده(HS) رخ میدهد.
اما چه عواملی میتوانند منجر به بروز سکتههای مغزی در کودکان و نوجوانان شوند؟
تفاوت چشمگیری بین علل مسبب یا مستعد کننده فرد کوچکتر یا بزرگتر از ۱۸ سال برای سکته مغزی وجود دارد که برخی از مهمترین علل آن در سنین زیر ۱۸ سال را اشاره میکنم
- بیماریهای عفونی: مننژیت و عفونت گوش میانی
- اسهال و کم شدن شدید آب بدن
- اختلالات قلبی عروقی: اختلالات ساختمانی قلب، اختلالات ضربان قلب، التهاب یا عفونت عروق، بیماری کاوازاکی و تب روماتیسمی
- اختلالات خونی و انعقادی خون: فقر آهن، کمبود بعضی پروتئینها و آنزیمهای خاص مانند پروتئین سی، پروتئین اس و متیلن تترا هیدروفولات و همچنین سایر علل افزایش انعقاد پذیری خون
- بیماریهای ژنتیکی: سندروم داون، نوروفیبروماتوز، توبروس اسکلروزیس
- داروها و مواد مخدر: ال آسپاراژیناز، قرص های جلوگیری از بارداری، ارگوتامین، آمفتامین و کوکائین
- بیماریهای عروقی مغز :مویا مویا، سندروم استورج وبر و التهاب عروق مغز
- ضربه به سر
اما از کجا بفهمیم نوزاد کودک یا نوجوان ما دچار سکته مغزی شده است؟
برای راحتی کار از عبارات مخففی مثل BEFAST و یا در ایران از عبارات مخففی مانند تب صبحت استفاده میکنیم که به مفهوم: از دست دادن تـعادل یا تلو تلو خوردن ـ از دست دادن بـینایی یا تاری دید ـ افتادگی صـورت یا نامتقارن شدن شکل صورت ـ افتادگی بـازوها یا پاها یا احساس گزگز در اندام ها ـ حـرف زدن نامفهوم یا مشکل یا گیج به نظر رسیدن و در نهایت ت مخفف تلفن به این مفهوم که لطفاً بلافاصله برای انتقال بیمار خود به بیمارستان به اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید!
اگر علائم فوق را ملاحظه فرمودید، بلافاصله با ۱۱۵ تماس بگیرید و از پرسنل مجرب آن بخواهید تا کودک شما را به نزدیکترین بیمارستان اعزام کنند.
اما ما در مواجهه با کودک یا نوجوان عزیز شما چه اقدامی انجام میدهیم؟
برای شروع اقدامات به 1- اخذ شرح حال ۲- معاینه دقیق 3- انجام آزمایشهای خون 4- انجام تصویربرداری حرفهای از مغز و عروق آن و 5- مطلع ساختن تیم حرفهای متشکل از رشتههای مختلف تخصصی و فوق تخصصی نیاز داریم تا:
سریعاً و با دقت فشار خون، قند خون، دمای بدن و تشنج فرزند عزیز شما را کنترل کنیم؛ علل عفونی و متابولیک را درمان کنیم و اقدامات لازم برای حل کردن یا خارج کردن لخته از مغز را انجام دهیم.
اگر بیمار کمتر از چهار و نیم ساعت از آخرین زمانی که سالم دیده شده است به بیمارستانی مجهز اعزام شود؛ احتمال بروز مرگ و میر یا عارضه مغزی با شروع درمانهای موثر در وی بسیار کاهش مییابد.
ان شاء الله با افزایش آگاهی در مورد سکته مغزی شاهد کاهش بروز آن در تمام جهان و بالاخص کشور عزیزمان باشیم.